Oleje do aut sportowych

Powoduje to jednak rosnące i niezwykle specjalistyczne wymagania, dotyczące również materiałów eksploatacyjnych takich jak paliwa, smary i płyny eksploatacyjne. Na wyższym szczeblu rozwoju są konstrukcje rajdowe gdzie oczekiwania wobec środków smarnych są jeszcze bardziej wyśrubowane.Wymagania są różne i uzależnione od konstrukcji. Biorąc pod uwagę dwie skrajności możemy mieć silniki ekstremalnie wysokoobrotowe, które często są smarowane olejami bardzo niskiej lepkości. Takimi jednostkami są np. silniki w Formule 1, gdzie stosuje się olej w lepkości -5W-10 z bardzo niskim wskaźnikiem HTHS. Taki olej wymaga bardzo wydajnych pomp oleju, ciasnego spasowania silnika oraz utrzymywania niezwykle wysokiego ciśnienia w układzie smarowania, ale umożliwia małe opory wewnętrzne pracy silnika oraz pomaga uzyskać możliwie dużą moc.Z drugiej strony – wiele konstrukcji bazuje na olejach bardzo wysokiej lepkości jak np. 10W-60 lub nawet wyższe. Tego typu oleje nie mają właściwości energooszczędnych, ale umożliwiają kompensację różnic w pasowaniu silników. Przykładowo, podczas dużych obciążeń np. tłok rozgrzewając się zwiększa swoje wymiary i pasowanie w tulei cylindrowej staje się coraz ciaśniejsze. Wysoka lepkość oleju umożliwia doszczelnienie pasowań takich elementów silnika, które są mniej obciążone termicznie i luźniej pasowane oraz takich, gdzie obciążenie to jest bardzo silne, a zmiana w pasowaniu istotna.Opisane oleje przedstawiają dwie skrajne „szkoły” doboru oleju. W silnikach, które z założenia mogą mieć mniejszą trwałość, a priorytetem jest moc, często stosuje się oleje niskich lepkości, aby maksymalnie zmniejszyć opory pracy jednostki napędowej. Dzięki temu istnieje możliwość uzyskania kilku KM więcej, co może być bardzo istotne w serii wyścigowej, gdy wszyscy kierowcy startują jednakowymi samochodami. Niestety, bardzo niska lepkość oleju oznacza wysokie koszty wytworzenia części silnika, gdyż pasowania są bardzo precyzyjnie określone, a materiały muszą być starannie dobrane. Jednocześnie niska lepkość oleju zakłada mniejszą żywotność całej konstrukcji silnika. W sporcie takim, jak np. Formuła 1 jest to jak najbardziej do zaakceptowania i taka właśnie technologia jest wiodącą w obecnie eksploatowanych silnikach.Jednocześnie zwolenników mają także oleje bardzo wysokiej lepkości. Środki smarne z wysoką lepkością mają wiele zalet w kompensacji zmiennych pasowań silnika oraz są odporne na duże zmiany temperatury pracy. Nowoczesne oleje wyczynowe np. o lepkości 10W-60 umożliwiają rozruch silnika nawet przy temperaturach niższych niż -30ºC, a czasem nawet -40ºC. Jednocześnie wysoka lepkość nie pozwala na zrywanie ochronnej warstwy filmu olejowego podczas smarowania elementów szczególnie obciążonych termicznie jak np. tłoki czy elementy turbosprężarki. Stabilność termiczna umożliwia wysoką ochronę przez długi czas eksploatacji, jaka jest wymagana w niektórych dyscyplinach, gdzie z założenia konstrukcja silnika powinna wytrzymać np. cały sezon startów.Właściwości ochronne olejów nie są związane wyłącznie z lepkością oleju. Istotnym parametrem jest jakość oleju, a ta jest mocno związana z bazami olejowymi i pakietem dodatków. Nowoczesne oleje silnikowe, takie jak Castrol EDGE 10W-60 znakomicie spisują się podczas pracy przez długi czas w wysokiej temperaturze, przy dużym obciążeniu i najwyższych prędkościach obrotowych. Najczęściej stosowanymi olejami w sporcie są oleje oparte o estrowe bazy olejowe. Są one zaliczane do syntetycznych baz, natomiast posiadają wyższe parametry niż konwencjonalne oleje syntetyczne (oparte na bazach PAO). Dzięki tym bazom właściwości oleju są na bardzo wysokim poziomie, a pakiet dodatków umożliwia osiągnięcie odpowiednich parametrów ochronnych, czystościowych oraz stabilności podczas niekonwencjonalnych warunków pracy. Taką niecodzienną stabilnością jest np. niskie parowanie oleju, dzięki czemu – nawet podczas najwyższych temperatur pracy – olej nie zmienia swojej charakterystyki fizyko-chemicznej, wysoka odporność na ścinanie podwyższa zabezpieczenie przed zużyciem, a szybkie i skuteczne niwelowanie związków pochodzących ze spalania i niedopalonego paliwa utrzymuje czystość jednostki napędowej.

fot. Castrol

fot. Castrol TRW Motointegrator